Uchambuzi wa Ruthu 2 — Mashamba ya Fadhili: Kuokoteza Neema Chini ya Mbawa za Mkombozi
- Pr Enos Mwakalindile
- Dec 3, 2025
- 15 min read
Kando ya shamba, mjane mgeni anagundua kwamba Mungu anayewafunika watu wake chini ya mbawa zake, mara nyingi hutumia wema wa watu wake kuwafikia.
1.0 Utangulizi — Wakati Kutafuta Cha Kuishi Kunapoleta Mshangao
Ruthu 2 ni sura inayaanza na jitihada za kuishi tu, na inamalizika na sifa zenye mshangao.
Mwisho wa sura ya 1, Naomi na Ruthu waliwasili Bethlehemu “mwanzo wa mavuno ya shayiri” (Ruthu 1:22). Nafaka ziko shambani, lakini hakuna chochote mezani kwao. Ni wajane wawili wasio na ardhi, wanaotegemea sheria za masazo katika Torati (Law 19:9–10; 23:22; Kumb 24:19–22) na huruma ya wamiliki wa mashamba.
Ruthu anachukua hatua ya kwanza. Anamwambia Naomi: “Naomba niende shambani nikakusanye masazo nyuma ya yeyote nitakayepata kibali machoni pake” (linganisha 2:2). Anaingia katika eneo la hatari kama mwanamke mgeni anayekusanya nyuma ya wavunaji wa kiume—eneo la kudharauliwa, kunyanyaswa, au hata kuumizwa. Lakini mwandishi anatupatia dokezo cha siri: “Bahati yake ikatokea tu akaingia katika sehemu ya shamba la Boazi” (2:3), ndugu wa Elimeleki aliyeitwa “mtu mwenye cheo na mali” (2:1). Nyuma ya kitu tunachokiita bahati, kuna mkono wa Mungu unaoongoza (Block 1999, 641–43; Sakenfeld 1999, 35–38).
Katika sura hii tunaona:
Juhudi za ujasiri wa Ruthu, anayekaa shambani kuanzia asubuhi hadi jioni.
Hesed ya ukarimu na ulinzi ya Boazi, anayemwona, ambariki, na kumtosheleza.
Theolojia ya uchungu ya Naomi ikianza kuyeyuka, anapotambua wema wa Mungu kwa “walio hai na waliokufa” (2:20).
Ruthu 1 ilituonyesha kilio na uaminifu barabarani wakati wa kurudi. Ruthu 2 inatuonyesha kile kinachotokea uaminifu huo unapokutana na shamba lililojazwa neema na mkono wa Mungu unaofanya kazi kimya kimya. Kama Ruthu 1 ilitutoa kutoka njaa hadi dalili za kwanza za mavuno, basi Ruthu 2 inatutoa kutoka kukusanya masazo kidogo tu hadi ujazo wa ajabu, na kutoka kumtaja Mungu kama chanzo cha msiba (1:21) hadi kumsifu kama mtoaji wa wema (2:20).
Sura hii inatualika tujiulize maswali kama:
Uweza wa Mungu unafanya kazi vipi kupitia matukio ya “bahati”, maamuzi ya kila siku, na kazi ya mikono?
Mwanaume mwenye nguvu na nafasi anatumiaje mamlaka yake kama Boazi—kwa ulinzi au kwa unyonyaji?
Matendo ya kawaida ya ukarimu na ukaribisho yanawezaje kuwa sehemu ya hadithi ya ukombozi ya Mungu?
Ruthu 2 inafunguka kama siku ya joto ya msimu wa machipuo Bethlehemu: asubuhi inaanza na udhaifu na hatari, jioni inafika na kikapu kimejaa nafaka na nyumba imejaa mwanga hafifu wa tumaini jipya.
2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi — Masazo, Mkombozi, na Mungu wa Walio Pembeni
2.1 Masazo na Mawazo ya Kijamii ya Mungu
Desturi ya kukusanya masazo ndiyo msingi wa sura hii yote. Torati iliamuru wamiliki wa mashamba wasiuvune mpaka mwisho wa mipaka yao, wala wasikusanye kila kisichobakia, bali waachie pembezoni kwa ajili ya “maskini na mgeni” (Law 19:9–10; 23:22; Kum 24:19–22). Mungu wa Israeli aliweka ulinzi wa kijamii kwa walio dhaifu moja kwa moja ndani ya ratiba ya kilimo.
Ruthu, mjane maskini na mgeni, anasimama mahali ambapo mistari hii miwili inakutana. Yeye ndiye hasa mtu ambaye YHWH alimuwazia. Ruthu 2 inatuonyesha nini hutokea wakati mmiliki wa shamba hatimizi tu herufi ya amri, bali anaishi pia roho ya ukarimu iliyo ndani yake (Block 1999, 640–44; Nielsen 1997, 56–59).
2.2 Boazi “Mtu Mwenye Heshima” na Uwezekano wa Kuwa Mkombozi
Boazi anatambulishwa kama “mtu mwenye cheo na mali” (gibbor chayil) wa jamaa ya Elimeleki (2:1). Kauli hii inaweza kumaanisha utajiri, hadhi ya kijamii, na tabia njema. Baadaye Ruthu mwenyewe ataitwa “mwanamke mwema” (eshet chayil, 3:11), kana kwamba tabia ya hawa wawili inalingana (Nielsen 1997, 55–56; Lau 2010, 142–46).
Boazi pia ni ndugu wa karibu kiasi cha kuwa na nafasi ya kuwa go’el, yaani “mkombozi wa jamaa,” anayeweza kutenda ili kurejesha ardhi ya familia na jina lao (2:20; linganisha Law 25:25; Kum 25:5–10). Ruthu 2 bado haijaweka wazi masharti yote ya kisheria, lakini inamtupia Boazi kama mtu anayeweza kuwa daraja la ukombozi kwa nyumba ya Naomi.
2.3 Muundo wa Ruthu 2
Wachambuzi wengi wanagawanya Ruthu 2 katika matukio yanayotukia kati ya shambani na nyumbani (Block 1999, 641–49; Sakenfeld 1999, 35–49; Webb 2015, 248–54):
Utangulizi wa Boazi na Hatua ya Ruthu Kwenda Shambani (2:1–3) – Boazi anatajwa; Ruthu anajitolea kwenda kukusanya masazo na “bahati yake” inamfikisha katika shamba lake.
Boazi Anaingia na Kumuulizia Mgeni (2:4–7) – Boazi anawasalimu wafanyakazi wake kwa baraka, kisha anasikia habari za Ruthu kutoka kwa msimamizi wa wavunaji.
Mazungumzo ya Kwanza ya Boazi na Ruthu (2:8–13) – Anampa ulinzi, ruhusa ya kubaki, na kunywa maji; anambariki chini ya mbawa ya YHWH, na Ruthu anaitikia kwa unyenyekevu.
Chakula cha Mchana na Zawadi ya Ziada (2:14–17) – Ruthu anakula mezani na wavunaji na anarudi nyumbani na kiasi kikubwa cha shayiri.
Furaha ya Naomi na Kutambua Mkombozi (2:18–22) – Ruthu anamweleza Naomi kilichotokea; Naomi anambariki Mungu na kumtaja Boazi kama jamaa wa karibu.
Msimu wa Ulinzi na Riziki ya Kudumu (2:23) – Ruthu anaendelea kukusanya masazo hadi mwisho wa mavuno ya shayiri na ngano, “akiishi pamoja na mama mkwe wake.”
Mwendo wa sura unabadilika kati ya eneo la hadharani (shambani, pamoja na wafanyakazi wa Boazi) na eneo la faraghani (nyumbani kwa Naomi). Shambani, neema inapokelewa. Nyumbani, neema hiyo inatafsiriwa kitheolojia.
2.4 Nyuzi za Kifasihi: Mbawa, Uadilifu, na Uweza wa Siri
Kuna mambo kadhaa yanayojitokeza hapa na kujirudia baadaye katika kitabu:
“Mbawa” – Boazi anamwombea Ruthu baraka kwa kuwa ametafuta kimbilio “chini ya mbawa za YHWH” (2:12); katika sura ya 3, Ruthu atamwomba Boazi “kulinyosha vazi lake / bawa lake” juu yake kama mkombozi (3:9).
“Mwenye Heshima” (chayil) – Boazi ni “mtu mwenye cheo na mali” (2:1); Ruthu ataitwa “mwanamke mwema” (3:11). Tabia zao nzuri zinaonekana kuwa nguo inayowafunika wote wawili.
“Bahati yake ikatokea tu…” – Kauli ya 2:3 kwa Kiebrania ni kama kusema “kwa bahati, bahati yake ikatokea tu…,” lugha ya mzaha mtakatifu inayotualika tusiishie tu kwenye bahati, bali tuuone uweza wa Mungu katika kile tunachoita bahati (Block 1999, 642).
Mistari hii inashona Ruthu 2 ndani ya kitambaa kizima cha kitabu. Kama Tim Mackie anavyoeleza, hadithi ya Ruthu inatualika kuona kwamba Ufalme wa Mungu hauingii kwa upanga wa mwamuzi shujaa, bali katika shamba, kupitia shayiri, baraka, na hesed inayovuka mipaka (BibleProject 2023).
3.0 Kutembea Ndani ya Maandiko — Kukusanya Neema Katika Shamba la Mtu Mwenye Heshima
3.1 Ruthu 2:1–3 — Hatua ya Ruthu na “Bahati” ya Kuangukia Shamba la Boazi
“Na Naomi alikuwa na jamaa ya mumewe, mtu mwenye cheo na mali, wa jamaa ya Elimeleki, na jina lake aliitwa Boazi.” (2:1)
Mwandishi anatambulisha kwa ufupi juu ya Boazi, kisha anarudi kwa Naomi na Ruthu na shida yao ya haraka: chakula. Ruthu anajitokeza kusema: “Naomba niende shambani nikakusanye masazo nyuma ya mtu nitakayepata kibali machoni pake” (2:2). Naomi anamwambia kwa upole, “Nenda, binti yangu.”
Maneno ya Ruthu yanaonyesha ujasiri na unyenyekevu kwa pamoja. Haketi tu akingojea msaada; anainuka kwenda kufanya kazi. Lakini anajua pia kwamba usalama na mafanikio yatategemea kama atapata “kibali” (chen) mbele ya mwenye shamba. Kama mjane Mmoabi, yeye ni mnyonge mara mbili.
Kisha mwandishi anaongeza mstari muhimu: “Basi akaenda akafika katika shamba, akakusanya masazo nyuma ya wavunaji; ikawa bahati yake ikatokea akaingia katika sehemu ya shamba la Boazi” (2:3, kwa muhtasari). Kauli hiyo ya “bahati yake ikatokea” ina ladha ya utani. Kana kwamba anasema, “Inaonekana kama bahati tu, sivyo?” Lakini msomaji anatakiwa aone zaidi ya hapo: Mungu aliyewatembelea watu wake kwa mkate (1:6) sasa anamwelekeza Ruthu katika shamba linalofaa.
3.2 Ruthu 2:4–7 — Baraka ya Boazi na Sifa Nzuri ya Ruthu
“Naye tazama, Boazi akaja kutoka Bethlehemu, akawaambia wavunaji, Bwana na awe pamoja nanyi. Nao wakamjibu, Bwana na akubarikie.” (2:4)
Boazi anaingia kwa mwonekano wa mtu mwenye baraka kinywani. Maneno ya kwanza tunayoyasikia kutoka kwake ni baraka kwa jina la YHWH. Wafanyakazi wake wanajibu kwa baraka pia. Shamba lake ni mahali ambapo jina la Mungu linatajwa si kama salamu wanaoyopeana wanadini, bali kama baraka wanayoshirikishana.
Boazi anamwona mgeni mpya shambani na kuuliza, “Yule kijana mwanamke ni wa nani?” (2:5). Msimamizi wa wavunaji anamjibu kwamba yeye ni “yule msichana Mmoabi aliyeandamana na Naomi kutoka nchi ya Moabu” (2:6). Anasimulia kwamba Ruthu aliomba ruhusa ya kukusanya masazo na amekuwa akifanya kazi “tangu asubuhi hata sasa, isipokuwa amekaa kidogo nyumbani” (2:7).
Hapa tunaona sura ya tabia ya Ruthu: mnyenyekevu, mwenye kuomba ruhusa, na mwenye bidii. Kama Lau anavyoeleza, maswali ya utambulisho yapo wazi: anabaki kuitwa “Mmoabi,” lakini tabia yake na uhusiano wake na Naomi vinamweka mahali pazuri machoni pa Boazi (Lau 2010, 148–52). Swali la “Ni wa nani?” linagusa pia hoja ya ulinzi: Ni chini ya nani, na kwa mamlaka ya nani, huyu mwanamke mnyonge anasimama?
3.3 Ruthu 2:8–13 — Chini ya Ulinzi wa Boazi na Mbawa za YHWH
“Kisha Boazi akamwambia Ruthu, Sikiliza, binti yangu, usiende kukusanya masazo katika shamba lingine, wala usiondoke hapa, bali ushikamane na wajakazi wangu…” (2:8–9 kwa muhtasari)
Boazi anamgeukia Ruthu moja kwa moja na kumwita “binti yangu,” neno la upole na pia linalotambulisha tofauti yao ya umri na kizazi. Anampa:
Usalama wa mahali – Anamwambia abaki shambani kwake, karibu na wasichana wake.
Ulinzi dhidi ya unyanyasaji – Anawaagiza waziwazi vijana wa kiume wasimguse.
Maji ya uhakika – Anamruhusu anywe maji kutoka kwa vyombo ambavyo vijana wamechota.
Katika mazingira ambayo wakusanyaji masazo wangeweza kudharauliwa kirahisi, Boazi anatangulia kuweka mipaka ya usalama na heshima kwa Ruthu. Anamwilisha sheria ya Mungu kuhusu mgeni na mjane iwe umbo linaloonekana, akiitekeleza kwa moyo mpana na wa ukarimu (Sakenfeld 1999, 40–42).
Ruthu anaanguka kifudifudi na kuuliza, “Nimepataje kibali chako? Mbona unanihurumia na hali mimi ni mgeni tu?” (2:10). Boazi anajibu kwamba amesikia yote aliyomtendea Naomi—alivyowaacha baba yake, mama yake, na nchi ya kuzaliwa, akaja kwa watu asiyewajua hapo kwanza (2:11). Hesed yake kwa Naomi imekuwa uvumi mzuri hadi masikioni mwa Boazi.
Kisha Boazi anatamka baraka nzito:
“Bwana na akulipe ijara yako, na thawabu yako na iwe kamili kwa Bwana, Mungu wa Israeli, ambaye umekuja kukimbilia chini ya mbawa zake.” (2:12)
Picha ya kukimbilia chini ya mbawa za Mungu inaleta akilini picha ya ndege anayewafunika watoto wake (taz. Zab 17:8; 36:7; 57:1). Boazi anatafsiri uamuzi wa Ruthu wa kuambatana na Naomi na kumfuata YHWH (1:16–17) kama tendo la kujiweka chini ya ulinzi wa Mungu. Na tunapoendelea kusoma, tunaona kwamba Boazi mwenyewe anaanza kuwa sehemu ya jibu la sala yake: anakuwa kama bawa moja la Mungu shambani.
Ruthu anaitikia kwa shukrani, akasema, “Bwana, wewe umenifanyia wema mkubwa sana. Ingawa mimi si kama mmoja wa watumishi wako, nimeridhika kwa kuwa umenifariji sana na kuongea nami kwa ukarimu.” (linganisha 2:13). Anaendelea kujiona kama mtu asiye na haki, hata miongoni mwa watumishi wa kawaida, lakini anakubali neema anayopata.
3.4 Ruthu 2:14–17 — Kula Meza Moja na Utoaji Uliopitiliza
Wakati wa kula, Boazi anamkaribisha Ruthu mezani: “Karibu hapa, njoo ule mkate pia na uuchovye ndani ya divai.” (2:14). Anaketi karibu na wavunaji, si mbali pembeni. Boazi mwenyewe anamletea nafaka iliyokaangwa hadi anashiba, na anabaki na mabaki ya kubeba nyumbani.
Baada ya chakula, Boazi anawaelekeza vijana wake kwa siri:
Wamruhusu akusanye hata miongoni mwa miganda iliyokwisha fungwa.
Wasiwe na neno la lawama kwake.
Watoe makusudi baadhi ya masuke kwenye miganda na kuyaacha ili ayachukue.
Boazi anavuka mipaka ya chini ya sheria kuhusu masazo na kuingia katika ukarimu unaomiminika. Kwa upande wake, Ruthu anaendelea kufanya kazi kwa bidii. Jioni inapofika, anapepeta kile alichokusanya—kinakuwa kama efa moja ya shayiri (2:17), kiasi cha lita kama 20–30, kiwango kikubwa sana kwa siku moja ya masazo. Huu siyo msaada wa “cha leo tu,” ni ishara ya ukarimu uliopitiliza (Block 1999, 647–48).
3.5 Ruthu 2:18–20 — Theolojia ya Naomi Inaanza Kulainika
“Akachukua mavuno hayo, akaenda mjini; na mama mkwewe akaona alichokuwa amekikusanya. Tena akatoa kile chakula alichobakiza baada ya kushiba, akampa.” (2:18)
Ruthu anarudi nyumbani na kipimo kizito cha nafaka na mabaki ya chakula cha mchana. Naomi anapoyaona, haamini macho yake. Anauliza kwa msisimko, “Ulikokusanya wapi leo? Umefanyia kazi wapi? Na abarikiwe yeye aliyekujalia hivi!” (2:19, kwa muhtasari). Kiasi cha nafaka peke yake kinatangaza kwamba kumekuwa na ukarimu wa ajabu.
Ruthu anapotaja jina la Boazi, moyo wa Naomi “unawaka” ghafla. Anasema, “Na abarikiwe na Bwana, asiyewaacha hai wala wafu katika fadhili zake!” (2:20). Wapo wanaosema hapa “fadhili zake” ni za Boazi; wengine wanasema ni za Mungu. Labda mchanganyiko huo unakusudiwa: hesed ya Mungu inaonekana katika matendo ya Boazi (Sakenfeld 1999, 46–47; Webb 2015, 252).
Ndipo Naomi anapotufunulia kipande muhimu cha habari: “Mtu huyo ni jamaa yetu; ni mmoja wa wakombozi wetu” (2:20). Kwa mara ya kwanza neno go’el linatajwa hadharani. Macho ya Naomi yanatoka kwenye giza la “Mwenyezi ameniletea mabaya” (1:21) na kuanza kuona kwamba Mungu bado anaonyesha wema wake kwa walio hai na waliokufa.
3.6 Ruthu 2:21–23 — Msimu wa Kazi Salama na Tumaini Linalokua
Ruthu anamwambia Naomi kwamba Boazi alimwambia akae karibu na vijana wake mpaka wamemaliza mavuno yote (2:21). Naomi anaitikia kwa kuona mbali: “Ni vizuri, binti yangu, kwenda pamoja na wajakazi wake, wasije yakakupata madhara katika shamba lingine” (2:22). Hatari ya mashamba mengine ni halisi. Shamba la Boazi limekuwa eneo la usalama.
Sura inafungwa kwa sentensi fupi lakini nzito: “Hivyo alishikamana na wajakazi wa Boazi, ili akusanye masazo mpaka mwisho wa mavuno ya shayiri na mavuno ya ngano; naye aliendelea kukaa pamoja na mama mkwewe” (2:23). Muda unapita. Ruthu anaendelea katika shamba lile lile, chini ya ulinzi wa Boazi, katika msimu mzima wa mavuno. Mkate wa kila siku umehakikishwa. Naomi hayuko tena peke yake. Hewa imejaa uwezekano ambao bado haujasemwa kwa wazi.
Ruthu 2 haimaliziki na tukio kubwa la kushangaza, bali na msimu mrefu wa neema ya kila siku. Wema wa Mungu hauko tena kwenye maandishi tu; sasa umegeuka kuwa shayiri mezani na usalama shambani.
4.0 Tafakari ya Kitheolojia — Uweza wa Mungu, Matumizi ya Nguvu, na Mazoezi ya Hesed
4.1 Uweza wa Mungu Katika Mambo ya Kawaida
Kauli ya “bahati yake ikatokea akaingia katika shamba la Boazi” (2:3) ina ladha ya ucheshi wa kiroho. Kwa macho ya kawaida, Ruthu aliingia tu kwenye shamba fulani hivi. Lakini kwa macho ya imani, hatua zake zimeelekezwa na Mungu. Ruthu 2 inatuonyesha Mungu anayeelekeza mienendo bila kufuta maamuzi huru ya watu. Ruthu anaamua kwenda shambani; Boazi anaamua kuonyesha wema; Mungu anatumia maamuzi yao kuendeleza hadithi ya ukombozi (Block 1999, 642–43).
Mtazamo huu unalingana na picha ya N. T. Wright ya Maandiko kama tamthilia ambayo Mungu, kama mwandishi mkuu, anawapa waigizaji wake nafasi ya kuigiza na kubuni, huku akielekeza hadithi nzima kuelekea uumbaji mpya. Ruthu anaigiza uaminifu; Boazi anaigiza ukarimu; Mungu analeta mwisho wa ukombozi, kimya kimya lakini kwa uhakika.
4.2 Matumizi ya Nguvu kwa Mtindo wa Boazi: Mkombozi Kabla ya Sheria Kuitwa
Boazi anatupatia picha nzuri ya namna nguvu na nafasi ya kijamii inavyoweza kutumika kwa ukombozi. Kama tajiri, mwanaume, na mmiliki wa shamba katika utamaduni wa mfumo dume, angeweza kuwapuuza au kuwatumia vibaya walio pembezoni. Angeweza kumwona Ruthu kama namba nyingine tu ya “maskini” shambani.
Badala yake, anachagua:
Kumwona na kuuliza habari zake.
Kumsemesha kwa upole na kumwita “binti yangu.”
Kuweka ulinzi dhidi ya unyanyasaji wa vijana wake.
Kumkaribisha mezani na kumhudumia yeye mwenyewe.
Kuwaelekeza wafanyakazi wake kuhakikisha anapata zaidi ya anachostahili kisheria.
Matendo ya Boazi yanafanana na tabia ya Mungu wa Israeli: mtetezi wa mjane, mpenda mgeni, mtunzaji wa maskini (Kum 10:18–19; Zab 146:7–9). Kama BibleProject wanavyosema, katika sura hii Boazi anatembea kana kwamba Torati imevaa ngozi na mifupa—anaonyesha jinsi maagizo ya Mungu ya agano yanavyoweza kuonekana katika biashara na kazi ya kila siku (BibleProject 2023).
4.3 Hesed ya Ruthu Inaendelea: Uaminifu Unaotoa Jasho
Ujasiri wa Ruthu haukuishia katika kiapo cha sura ya 1. Katika sura ya 2, hesed yake inajionyesha katika kazi ya mikono, jasho, na uchovu. Anafanya kazi “tangu asubuhi hata sasa” (2:7). Anainama kwa unyenyekevu mbele ya Boazi, anajitambua kama mgeni, lakini anaendelea kusimama kama mtoaji wa mkate kwa Naomi.
Imani yake haionekani hasa kwenye matamko makubwa ya jukwaani, bali katika kuamka kila asubuhi na kurudi shambani. Kama Tim Mackie anavyopenda kusema, Ruthu ni “picha ya Mungu” katika mambo ya kawaida: anamwakilisha Mungu wa hesed kwa njia anavyoshikamana na Naomi na kukubali kufanya kazi ngumu kwa ajili yake.
4.4 Safari ya Theolojia ya Naomi: Kutoka Kulaumu Hadi Kubariki
Maneno ya Naomi katika sura ya 1 yalimguza Mungu kama chanzo cha uchungu wake. Katika sura ya 2, anapoona mkono wa ukarimu wa Boazi, anaanza kumtaja tena Mungu kwa lugha ya baraka: “Na abarikiwe na Bwana, asiyewaacha hai wala wafu katika fadhili zake!” (2:20).
Theolojia yake haijalainika mara moja. Haifuti historia yake ya maumivu. Lakini sasa anaweza kuona kwamba Mungu yule yule aliyeruhusu maumivu, ndiye Mungu ambaye hesed yake haijaondoka. Safari yake inatuonyesha kwamba imani inaweza kubeba kwa pamoja malalamiko ya kweli na sifa za kweli, kadiri wema wa Mungu unavyoanza kuonekana tena katika maeneo yaliyokuwa yamekauka (Sakenfeld 1999, 46–48; Nielsen 1997, 59–61).
4.5 Hesed Kama Utume: Kuwakaribisha Wageni Katika Hadithi
Ruthu 2 inaendelea kumtaja Ruthu kama “Mmoabi” (2:2, 6, 21). Lakini katika shamba la Boazi, mipaka ya nani ni “wa ndani” na nani ni “wa nje” inaanza kuchorwa upya. Mjane Mmoabi anatendewa kwa heshima, anakalishwa mezani, na anabarikiwa kwa jina la YHWH.
Hapa tunaona kwa mfano mdogo kile ambacho Biblia nzima hufundisha kuhusu utume wa Mungu: Israeli kuitwa kuwa nuru ya mataifa, na mataifa kuingizwa katika hadithi ya Israeli. Kama Wright anavyosisitiza, kuonekana kwa watu kama Ruthu katika ukoo wa Masihi ni ishara kwamba mpango wa Mungu siku zote umekuwa kujenga familia ya mataifa yote kupitia uaminifu wa mabaki ya Israeli (Wright 2012). Ruthu 2 inatupatia onyesho dogo, la kila siku, la jambo hilo: shamba, mgeni, na Mwisraeli mwaminifu anayempatia nafasi.
5.0 Matumizi Katika Maisha — Mashamba Yetu, Kazi Zetu, na Nyumba za Mkate Leo
5.1 Kumwona Mungu Katika “Bahati” za Maisha
Ruthu alienda shambani akisema moyoni, “Labda nitapata kibali mahali fulani.” Kwa mtazamo wa nje, “ikawa bahati yake ikatokea” akaangukia kwenye shamba la Boazi. Wengi wetu tukitazama nyuma katika maisha yetu tunaweza kuona nyakati kama hizo: tulidhani ni bahati tu, kumbe kulikuwa na mkono wa neema.
Ruthu 2 inatuhimiza:
Kuchukua hatua zetu za kila siku kwa uzito—kujitokeza kazini, kufanya bidii, kuchukua hatua za ujasiri—kama maeneo ambayo Mungu mara nyingi hutukuta humo humo.
Kutafakari hadithi zetu wenyewe na kubaini “mashamba ya Boazi” ambayo tuliangukia bila kupanga, lakini yakawa maeneo ya mwelekeo mpya wa maisha.
Kumshukuru Mungu si tu kwa miujiza mikubwa, bali pia kwa uweza wa kimya kimya: kazi tuliyoipata kana kwamba kwa bahati, kanisa tulilovutiwa nalo ghafla, au mtu aliyetuona na kutupa nafasi.
5.2 Kutumia Nguvu na Rasilimali Kama Boazi
Kila mmoja wetu ana “shamba” kwa namna fulani—kazini, nyumbani, kwenye huduma, au katika nafasi nyingine yoyote ya ushawishi. Mfano wa Boazi unatualika tujiulize:
Ni kina “Ruthu” gani wako pembezoni mwa shamba langu—wahamiaji, wajane, wazazi wanaolea peke yao, wasio na ajira, walio kwenye kazi zisizoonekana?
Ninawezaje kujenga mazingira ya usalama, ukaribisho, na msaada wa kweli kwao?
Je, maamuzi yangu ya kifedha na ya kikazi yanaongozwa na moyo wa Mungu kwa maskini, au na misukumo ya faida na ufanisi pekee?
Kwa viongozi wa Kikristo, Boazi ni changamoto ya kugeuza mashamba yao yawe mahali ambapo watu wanahisi hesed ya Mungu kupitia sera zao, maneno yao na mienendo yao.
5.3 Kuheshimu Kazi ya Wale Wanaohudumia Wengine Kimya Kimya
Kukusanya masazo kwa Ruthu si kazi tu; ni huduma ya upendo. Anamhudumia Naomi. Leo, kuna “Ruthu” wengi wanaofanya kazi kimya kimya—mara nyingi katika kazi zenye hadhi ndogo au bila mshahara—kuwatunza wazee, watoto, au ndugu wagonjwa.
Kanisa linaitwa kutambua na kuheshimu huduma hiyo, si kama kazi ya pembeni, bali kama moyo wa utume wa Mungu. Tunapomwiga Mungu tunafanya hivi:
Kuwasaidia wale wanaohudumia kwa mikono, kwa muda, na kadiri ya uwezo pia kwa kifedha.
Kuwaambia kwa maneno wazi kwamba kazi yao inaonekana na inathaminiwa.
Kupinga mtazamo unaopima thamani ya mtu kwa mshahara au cheo tu.
5.4 Kujenga Jumuiya Ambazo Ni Meza za Usalama na Ukaribisho
Boazi anamkaribisha Ruthu mezani na kumhakikishia ulinzi miongoni mwa wafanyakazi wake. Katika dunia ambayo watu wengi wanajisikia kutengwa au kutotazamwa, jumuiya za Kikristo zinaitwa kuiga mwaliko huo.
Kwa vitendo, hiyo inaweza kumaanisha:
Kutengeneza nafasi kanisani ambako wale walio pembezoni—wakimbizi, maskini, waliotoka mazingira magumu—wanahisi kweli wamekaribishwa, si kuvikwa tu tabasamu la juu juu.
Kuweka na kutekeleza sera thabiti za ulinzi wa watoto na watu wanyonge dhidi ya unyanyasaji.
Kupanga milo ya pamoja, vikundi vidogo, na ushirika kwa namna inayowajumuisha wale ambao vinginevyo wangeishia kula au kuabudu wakiwa peke yao.
Ruthu 2 inatuonyesha “nyumba ya mkate” inayostahili jina hilo—si mahali pa mkate wa nadharia, bali mkate unaogawanywa mezani.
5.5 Kuwatia Moyo “Naomi” Waliopo Kati Yetu
Hatimaye, Ruthu 2 inatukumbusha kwamba wapo watu miongoni mwetu walio kwenye safari kama ya Naomi—bado wakiwa na majeraha, lakini wakiangalia tena ishara za wema wa Mungu.
Tunaweza:
Kusherehekea nao kila “efa ya shayiri” wanayoipokea—kila ishara ndogo ya riziki na rehema wanayoina.
Kuwakumbusha kwa upole kwamba hadithi yao haijaisha wanapojaribiwa kujiita “Mara” tu.
Kushuhudia hesed ya Mungu kwa niaba yao wanaposhindwa kuiona wenyewe.
Maswali ya Kutafakari
Wapi katika maisha yako unaweza kusema, “Bahati yangu ilinikuta nikiwa kwenye shamba la Boazi”—mahali ambapo uweza wa Mungu unaonekana kupitia maamuzi ya kawaida na matukio ya kawaida?
Katika sura hii unajiona zaidi kama nani—Ruthu (mnyonge, mwenye bidii, anayetafuta kibali), au Boazi (aliye katika nafasi ya kulinda na kutoa)? Mungu anaweza kuwa anakusemesha nini kupitia utambulisho huo?
Ni kina nani “Ruthu” walioko pembezoni mwa shamba lako—kazini, mtaani, au kanisani—na unaweza kuwafanyia nini, kama Boazi, ili wajihisi salama na kuona kwamba Mungu anawajali?
Mabadiliko ya Naomi, kutoka kumwona Mungu kama chanzo cha uchungu wake hadi kumtaja kama chanzo cha wema, yanakutia changamoto au kukutia moyo vipi katika kuelewa mateso na uweza wa Mungu?
Kwa mazoezi, kanisa au jumuiya yako ingeonekanaje kama “nyumba ya mkate” ambapo watu walio pembezoni wanapokea ushirika wa kweli na msaada wa kushikika?
Sala ya Muitikio
Mungu wa mashamba na mavuno,
Wewe uliyeweka nafasi ya maskini na mgeni katika mipaka ya mashamba ya Israeli, kutufundisha kwamba riziki ni ya kushirikiana, si ya kuifungia maghalani mbali nao.
Tunashukuru kwa Ruthu,kwa ujasiri wake wa kutoka nje kwenda kukusanya masazo,kwa uaminifu wake katikati ya jua na uchovu,kwa kila tendo la huduma lisiloonekana analoliwakilisha.Watie nguvu wote wanaohangaika kimyakimyaili kuwabeba wengine.
Tunashukuru kwa Boazi,kwa baraka yake ya kwanza alipofika shambani,kwa macho yake yaliyomwona aliyekuwa pembeni,kwa maneno yake ya faraja na hatua zake za ulinzi.Simamisha wanaume na wanawake wengi kama yeyekatika maeneo yetu ya kazi, makanisa, na jamii—watu wanaotumia mamlaka kulinda,rasilimali kusaidia,na vinywa kubariki.
Tunawaleta mbele zako Naomi waliopo miongoni mwetu,ambao mioyo yao bado inahisi uchungu kuliko faraja.Wasaidie waone tena fadhili zakokatika “efa” za mkate wa kila siku,katika kibali kisichotarajiwa,katika uwepo wa marafiki wasiowaacha.
Bwana Yesu,wewe mzao wa Ruthu na Boazi,uliye tembea kwenye mashamba ya nafaka na wanafunzi wako,ukawalisha makutano waliokuwa na njaa,ukawakaribisha waliotengwa mezani kwako,ufanye tuwe washirika wako katika mavuno kama hayo.
Roho Mtakatifu, fungua macho yetu tuwaone “Ruthu” walioko kwenye mipaka ya mashamba yetu, na uhamasishe mioyo yetu kuchukua hatua. Hebu makanisa yetu yawe kweli nyumba za mkate, ambapo wote wanaotafuta kimbilio chini ya mbawa zako wanapata usalama, ukaribisho, na mahitaji ya kutosha.
Tunakukabidhi kazi zetu,nafasi zetu za ushawishi,na mipaka ya mashamba yetu,tukikuomba hesed yako ipite kupitia kwetukama ilivyopita kupitia mikono ya Boazikuingia kwenye kikapu cha Ruthuna nyumbani kwa Naomi.
Kwa jina la Mungu yule yulechini ya mbawa yake tunatafuta kimbilio,Amina.
Dirisha Kuelekea Sura Inayofuata
Msimu wa mavuno umekwisha. Ruthu amekuwa akienda shambani kila siku katika mashamba ya Boazi. Naomi ameanza kuona kwa macho jinsi Mungu anavyoleta tena mkate nyumbani kwao. Lakini bado, Ruthu ni mjane Mmoabi; Naomi bado hana mrithi wa kuendeleza jina la mumewe. Boazi ameonyesha ukarimu mkubwa, lakini bado hajaombwa rasmi atende kama mkombozi.
Ruthu 3 — Usiku wa Sakafuni: Mapumziko Hatarishi Chini ya Vazi la Mkombozi. Tutaona Naomi akipanga mpango wa ujasiri, Ruthu akiingia katika eneo la kujihatarisha usiku sakafuni kwa Boazi, na Boazi akijibu kwa heshima na ahadi. Mada za mbawa, tabia njema, na ukombozi zitakutana katika mazungumzo ya usiku yatakayosukuma hadithi hii mbele hadi hatua ya kutorudi nyuma.
Bibliografia
BibleProject. “Book of Ruth.” In BibleProject Study Notes. BibleProject, 2023.
Block, Daniel I. Judges, Ruth. New American Commentary 6. Nashville: Broadman & Holman, 1999.
Lau, Peter H. W. Identity and Ethics in the Book of Ruth: A Social Identity Approach. Beihefte zur Zeitschrift für die Alttestamentliche Wissenschaft 416. Berlin: de Gruyter, 2010.
Nielsen, Kirsten. Ruth: A Commentary. Old Testament Library. Louisville: Westminster John Knox, 1997.
Sakenfeld, Katharine Doob. Ruth. Interpretation: A Bible Commentary for Teaching and Preaching. Louisville: John Knox, 1999.
Webb, Barry G. Judges and Ruth: God in Chaos. Preaching the Word. Wheaton, IL: Crossway, 2015.
Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.
Comments