Uchambuzi wa 1 Samweli 9 — Punda Waliopotea na Nabii Asiyepatikana: Wakati Mungu Anaficha Taji Pasipotarajiwa
- Pr Enos Mwakalindile
- Dec 13, 2025
- 14 min read
Wakati punda wanapotangatanga na kijana anaenda kuwatafuta, mbingu tayari inaandika hadithi nyingine. Nabii asiyepatikana anangoja juu ya mlima, mafuta yanasubiri ndani ya chupa, na mfalme wa kwanza wa Israeli anatembea kuelekea miadi ambayo yeye hakuiipanga, bali Mungu mwenyewe aliipanga.
1.0 Utangulizi — Wakati Kazi za Kawaida Zinaibeba Miito Isiyo ya Kawaida
Makelele ya watu wakidai mfalme katika sura ya 8 yanatulia, na 1 Samweli 9 inaanza katika utulivu wa simulizi la kifamilia.
Hakuna wazee huko Rama. Hakuna ngurumo kutoka mbinguni. Ni Mbenyamini tajiri, punda waliopotea, na kijana mrefu, mwenye sura nzuri, anayetumwa kwenda kuwatafuta.
Kama sura ya 8 ilionyesha ufalme kwa mtazamo wa juu–mazungumzo ya kisiasa, hofu za kitaifa, na onyo la kinabii–sura ya 9 inageuza kamera na kuonyesha hadithi kutoka chini kwenda juu. Hatuanzi na kutawazwa hadharani au amri ya kifalme, bali na usumbufu mdogo wa nyumbani. Kati ya milima ya Efraimu na kipande cha Sufu, msafara mdogo unazurura, na mfalme mtarajiwa wa Israeli anaanza kujali kwamba baba yake ataanza kuhangaika.
Wahusika wanaona mambo rahisi tu: wanyama wapotea, matembezi marefu, na mzee anayeitwa mwonaji asiyepatika kwa urahisi sasa yupo kusaidia. Lakini Yahwe anaona–na anatufungulia macho–tofauti kabisa:
“Kesho wakati kama huu nitakuletea mtu kutoka nchi ya Benyamini” (9:16).
Kwa Samweli, Yahwe anasema juu ya kumtuma mtu. Kwa Sauli, yote yanaonekana kama bahati nasibu. Kwa sisi wasomaji, msimulizi anatufungulia madirisha yote mawili kwa pamoja. Athari yake ni tulivu lakini nzito: ufalme uliodaiwa kwa hofu (sura ya 8) bado utatolewa kwa uangalizi wa kimungu (sura ya 9). Mungu atafanya kazi hata kupitia ombi lililochanganywa na mapungufu, na atafanya kwa namna inayoficha ukuu wake ndani ya mikunjo ya kawaida ya maisha.
Katika 1 Samweli 9 tunatembea na Sauli milimani, tunapanda naye njia ya kuelekea mjini kwa Samweli, tunakaa naye karibu na kichwa cha meza ya karamu, na tunamtazama kijana mwenye haya akivutwa ndani ya hadithi iliyo kubwa kuliko kabila lake, familia yake, au punda wake waliopotea.
2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kimaandishi — Mbenyamini Ndani ya Historia ya Kinabii
2.1 Sauli, Benyamini, na Kivuli cha Gibea
Msimulizi anamwelezea Sauli kwa umakini na kwa ufanisi wa kifasihi:
“Basi kulikuwa na mtu wa Benyamini, jina lake aliitwa Kish… mtu shujaa wa mali. Naye alikuwa na mwana, jina lake aliitwa Sauli, kijana mzuri; wala katika wana wa Israeli hapana aliyekuwa mzuri kuliko yeye; kuanzia mabegani na juu alikuwa mrefu kuliko watu wote” (9:1–2).
Anatoka Benyamini, kabila dogo zaidi, linalobeba kumbukumbu ya kukaribia kuteketezwa siku za waamuzi (taz. Amu 19–21). Kutoka katika kabila hili dhaifu, ambalo mji wake mkuu, Gibea, uliwahi kuwa mahali pa ukatili usiovumilika, anakuja mtu anayepewa sifa kubwa–familia yenye mali, kimo cha kutisha, mwonekano wa kuvutia. Mtafsiri mmoja wa kisasa anabainisha kwamba mkazo huu wa makusudi kati ya udogo wa Benyamini na urefu wa Sauli unaonyesha kwamba tangu mwanzo kabisa, ufalme wake utashikilia pamoja uwezo mkubwa na udhaifu wa ndani (Firth 2019, 72).
Sauli anasimamia kwa mwili kile watu walichotamani katika sura ya 8–“mfalme… atakayetutangulia” (8:20)–lakini pia anabeba ndani yake matumaini yao yaliyogawanyika. Anaonekana kama kile mataifa yangependa kukiona, lakini anatoka kwenye kabila lililojeruhiwa na historia yake. Simulizi litaonyesha polepole kwamba mwonekano wa nje na uimara wa ndani si jambo lilelile.
2.2 1 Samweli 9–10:16 Kama Kipande cha Hadithi ya Kale
Wachambuzi wengi wanaona kwamba 1 Samweli 9–10:16 ni kifungu kimoja cha hadithi: simulizi la Sauli anapotafuta punda, kukutana na Samweli, kutawazwa kwake kwa siri, na kupokea ishara za kuthibitisha wito huo.
Kazi za kale za kizuoni ziliangalia sehemu hii kama sehemu ya “historia ya Sauli” ya mwanzo ambayo ilionekana kuonyesha ufalme kwa mwanga chanya zaidi, tofauti na uchungu wa sura ya 8. Hata hivyo, tafiti za karibuni zimependekeza taswira iliyo laini zaidi. Mwanazuoni mmoja wa juu anapendekeza kuwa kitabu hiki, kama tulicho nacho leo, kilipita kwanza katika toleo la kale la “historia ya kinabii,” kisha baadaye likahaririwa kwa mtazamo wa Kumbukumbu la Torati, likiunganisha vipengele kadhaa vya hadithi za awali: simulizi la sanduku, hadithi za mwanzo za Sauli (ikiwemo 9–10:16), na historia ya kupanda kwa Daudi (16–31).
Katika mtazamo huo, sura yetu ni sehemu ya historia ya kinabii inayomtambua Sauli kama chaguo la Yahwe na wakati huohuo kuiweka enzi yake chini ya Neno la Mungu linalochunguza kila kitu. Hadithi za kupanda kwake ziko kati ya madai ya watu ya kupata mfalme (sura ya 8) na masimulizi ya kushindwa kwake (sura ya 13; 15). Kwa namna hiyo, 1 Samweli 9 hutekeleza wajibu wa pande mbili: inasimulia kwa uwazi wito wa Sauli, na wakati huohuo inatuandaa kwa migongano na mvutano utakaojitokeza baadaye katika simulizi.
2.3 Kati ya Hofu za Kupinga Ufalme na Mwanzo wa Mpango wa Mungu
Sura ya 8–12 zinaunda kitengo kimoja chenye msukumo kuhusu kuibuka kwa ufalme. Ndani ya kitengo hiki, 1 Samweli 8 inaleta onyo la kinabii kuhusu “mfalme atakayechukua,” ilhali 1 Samweli 9–10 inaonyesha Yahwe mwenyewe akichukua hatua kumtambulisha na kumtia mafuta mfalme.
Mbinu za awali za usomi zilijaribu kutatua mvutano huu kwa kugawanya sura hizi katika vyanzo viwili vinavyopingana–vyanzo “vinavyounga mkono ufalme” na vyanzo “vinavyoupinga.” Usomaji wa karibuni zaidi unaona umbo la mwisho la kitabu kama lenye kukusudia kushikilia nyuzi zote: ufalme unaweza kuwa majibu ya hofu ya watu, na wakati huohuo chombo cha kusudi la Mungu.
Muhtasari mmoja wa utafiti huu unaonyesha kwamba msimulizi huyu wa kinabii aliukubali ufalme kama “hali isiyopendeza lakini isiyoepukika,” lakini hakukubali kabisa kuufikiria mustakabali wa Israeli bila wafalme; badala yake, aliweka taasisi ya kifalme chini ya uchunguzi endelevu wa neno la kinabii (McCarter 1980, 33–35). Mungu yuleyule aliyekataliwa kama Mfalme (8:7) bado ndiye anayechagua, kumtuma, na kumwezesha mfalme (9:16; 10:1, 6).
Kwa hiyo 1 Samweli 9 si kiraka cha kufunika makovu ya sura ya 8, bali ni daraja linalotupeleka kutoka kilio cha sura ya 8 hadi safari ndefu ya wafalme, pale ambako hukumu na rehema hukutana kama mikondo miwili ya mto mmoja wa neema.
3.0 Kutembea Ndani ya Maandishi — Punda, Mtumishi, Mwonaji, na Karamu
3.1 9:1–2 — Mwana Mrefu Kutoka Kabila Dogo
Hadithi inaanza kwa nasaba na kabila:
“Kulikuwa na mtu wa Benyamini, jina lake aliitwa Kish… naye alikuwa na mwana, jina lake aliitwa Sauli” (9:1–2).
Kishi anafafanuliwa kama “mtu shujaa, mwenye nguvu,” jambo linaloashiria alikuwa mwenye mali na heshima ya kijamii. Sauli, mwanawe, anatambulishwa kwanza kwa mwonekano wake, na baadaye ndipo tabia ya ndani itaonekana zaidi. Ni “mzuri” kwa sura na mrefu kuliko watu wote.
Picha hii imekusudiwa kuvutia. Katika ulimwengu ambao kimo cha mwili kilihusishwa na nguvu na uongozi, Sauli anaonekana kuwa jibu la wazi la ombi la Israeli. Mwonekano wake utatofautishwa baadaye na ule wa Daudi, ambaye si mrefu kiasi hicho, na tutakumbushwa kwamba “Bwana haonagi kama vile mwanadamu aonavyo” (16:7).
3.2 9:3–10 — Punda Waliopotea na Utambuzi wa Kiroho wa Mtumishi
“Basi punda wa Kish baba yake Sauli walipotea. Kish akamwambia Sauli mwanawe, Haya, uchukue sasa mmoja wa watumishi, ukaende, ukawatafute punda” (9:3).
Mwonekano wa kwanza wa mfalme mtarajiwa katika matendo hauko uwanjani vitani, bali kwenye kazi ya kawaida ya nyumbani. Anapita katika nchi ya vilima ya Efraimu, nchi ya Shalisha, nchi ya Shaalimu, hadi nchi ya Benyamini, lakini hawaoni chochote (9:4). Safari inakuwa ndefu kiasi kwamba Sauli anaogopa baba yake ataacha kuwawazia punda na kuanza kuwa na wasiwasi na yeye (9:5).
Hapo ndipo mtumishi–kijana asiyetajwa jina–anageuka kuwa mwanateolojia tulivu wa hadithi. Anamkumbusha kuhusu “mtu wa Mungu” katika mji wa karibu, “mtu anayeheshimiwa,” ambaye neno lake hutimia daima (9:6). Sauli, mtu wa vitendo na labda asiyezoea sana mambo ya kiroho, anahangaika kuhusu “kinachofaa”: “Tutamletea nini mtu yule?” (9:7). Mtumishi tayari amefikiri mbele; ana sehemu ya fedha mkononi (9:8).
Nafasi zinabadilika kwa upole. Bwana anasitasita; mtumishi anapendekeza watake mwongozo wa kinabii. Mara nyingi katika Maandiko, ni wahusika wasiotarajiwa ndiyo wanaotambua harufu ya kazi ya Mungu. Hapa ni mtumishi anayemgeuza Sauli kuelekea kwa Samweli, na bila kujua, kuelekea katika wito wake.
Aya ya 9 inasimamisha simulizi kidogo na kutoa ufafanuzi wa lugha: “Hapo zamani katika Israeli, mtu alipokwenda kumshauri Mungu, alisema, Haya, twende kwa mwonaji; maana yeye aliyeitwa sasa nabii aliitwa zamani mwonaji.” Msimulizi anatambua kwamba lugha imebadilika, lakini pia anatukumbusha kwamba huduma ya kinabii ina historia; maneno hubadilika, lakini uhalisia wa Mungu kuongoza watu wake unabaki.
3.3 9:11–14 — Kupanda Kuelekea Mahali pa Juu
Sauli na mtumishi wake “walipopanda mlima kwenda mjini,” wanakutana na wasichana wakitoka kuteka maji (9:11). Tukio hili linakumbusha hadithi za awali ambapo matukio muhimu yalitokea kisimani–mtumwa wa Ibrahimu na Rebeka, Yakobo na Raheli (Mwa 24; 29). Hapa, lengo si ndoa bali ibada.
Wasichana wanawapa maelekezo ya wazi: wafanye haraka, kwa sababu “leo ameingia mjini; kwa kuwa watu wana dhabihu leo juu ya mahali pa juu” (9:12). Samweli yuko karibu kuongoza dhabihu ya jamii na karamu ya pamoja. Kama Sauli atakutana naye, ni lazima iwe sasa, kabla hajapanda juu kubariki dhabihu (9:13).
Maelezo haya yanaongeza hisia ya wakati uliopangwa na Mungu. Kawaida Samweli huzunguka katika mzunguko wa miji (7:16–17); siku hii, “amekuja leo mjini.” Sauli, ambaye ametafuta katika maeneo mengi bila mafanikio, amefika mahali pekee ambapo angeweza kukutana na nabii, katika muda mfupi pekee ambapo nabii anapatikana kwa urahisi.
3.4 9:15–21 — Mungu Anayetuma na Mtu Anayejihisi Mdogo
Hapa msimulizi anatufungulia siri ambayo Sauli haijui:
“Bwana alikuwa amemfunulia Samweli siku moja kabla ya Sauli hajamwendea, akisema, Kesho wakati kama huu nitakuletea mtu kutoka nchi ya Benyamini, nawe utamtia mafuta awe mkuu juu ya watu wangu Waisraeli” (9:15–16).
Kutoka upande wa chini, Sauli anaonekana anazunguka tu. Kutoka upande wa Mungu, Yahwe “anamtuma.” Kile kinachoonekana kama mzunguko usio na mpango ni safari iliyopangwa kutoka juu.
Neno linalotumika kwa jukumu la Sauli ni kuwa “mkuu” (nagid), neno linaloangazia huduma na wajibu kuliko hadhi ya kifahari. Atatakiwa “kuokoa” au “kuwazuilia” watu wa Mungu kutoka kwa Wafilisti, kwa sababu Mungu ameona taabu yao na amesikia kilio chao (9:16). Lugha hii inakumbusha kutoka Misri (Kut 3:7–10); ombi la mfalme halijamfanya Mungu akome kusikia.
Samweli anapomwona Sauli kwa mara ya kwanza, Yahwe anamwambia, “Tazama, mtu huyu ndiye niliyokuambia habari zake!” (9:17). Sauli, asiyejua chochote kinachoendelea, anamkaribia na swali la kawaida: “Niambie, nyumba ya mwonaji iko wapi?” (9:18).
Samweli mara moja anapindua matarajio ya Sauli. “Mimi ndimi mwonaji,” anasema, kisha anamwalika apande mbele yake kwenda mahali pa juu; anamwahidi kula naye leo na kesho asubuhi atamruhusu aende baada ya kumweleza “mambo yote yaliyo moyoni mwake” (9:19). Kabla Sauli hajauliza, Samweli anamuhakikishia kwamba punda tayari wamepatikana (9:20), na anamnong’onezea jambo kubwa zaidi: “Na yote yaliyo ya kupendeza katika Israeli, si ni ya kwako wewe, na kwa nyumba yote ya baba yako?” (9:20).
Jibu la Sauli linaonyesha undani wa nafsi yake:
“Mimi si Mbenyamini, wa kabila dogo kuliko yote katika Israeli? Na jamaa yangu si ndogo kuliko zote katika jamaa za kabila la Benyamini? Basi, kwa nini umeninenea maneno haya?” (9:21).
Anahisi udogo wa kabila lake na familia yake. Taswira yake binafsi inabaki nyuma ya kile ambacho Yahwe anafungua mbele yake. Yule anayeonekana kuwa “mkuu” machoni pa watu anajiona mdogo mno ndani ya nafsi yake.
3.5 9:22–24 — Mgeni wa Heshima Kwenye Karamu ya Faragha
Samweli anawatwaa Sauli na mtumishi wake na kuwaingiza ukumbini, na anawapa mahali “pa heshima pa wale waliokuwa wamealikwa, nao walikuwa takriban watu thelathini” (9:22). Kinachofuata ni kitendo cha heshima kilichopangwa kwa makini.
Samweli anamwambia mpishi, “Leta sehemu ile niliyokupa, niliyokuambia, Ihifadhi” (9:23). Mpishi analeta paja–labda sehemu ya pekee ya dhabihu–na Samweli anaiweka mbele ya Sauli kwa maneno, “Tazama, ile iliyowekwa akiba imewekwa mbele yako. Ule, kwa kuwa iliwekwa kwa ajili yako kwa wakati huu uliokusudiwa, upate kula pamoja na wageni” (9:24).
Kila jambo kwenye tukio hili linaonyesha makusudi ya awali. Sehemu hii ya chakula “iliwekwa na kuhifadhiwa” kwa muda huu. Karamu ambayo ni ya umma ina kiini kilichofichwa: kumheshimu mtu ambaye Yahwe amemchagua. Sauli, aliyeingia kama mgeni asiyejulikana, anajikuta ametendewa kama mgeni wa heshima.
Kula kwa pamoja kwa dhabihu pia kunafunganisha wito wa Sauli na maisha ya ibada ya Israeli. Ufalme wake hautakuwa tu jambo la kisiasa; unazaliwa katika mazingira ya dhabihu, baraka, na meza ya ushirika.
3.6 9:25–27 — Mazungumzo Juu ya Dari na Wakati Uliotengwa
Baada ya karamu, Samweli anampeleka Sauli juu ya dari na wanazungumza hadi usiku (9:25). Dari la nyumba za kale lilikuwa mahali pa utulivu, pa maombi na mazungumzo ya kina. Maandishi hatuambii walichosema; yanatuachia tu picha ya ukaribu huo.
Asubuhi na mapema, Samweli anamwita Sauli juu ya dari, “Ondoka, ili nikusindikize” (9:26). Wanaposhuka pamoja hadi ukingoni mwa mji, Samweli anamwambia Sauli amtangulize mtumishi. “Bali wewe, simama hapa sasa, ili nikusikilizishe neno la Mungu” (9:27).
Sura hii inaishia kwenye ukimya mzito uliojaa matarajio ya kile kinachofuata. Mfalme na nabii wanasimama peke yao barabarani, mtumishi akiwa mbali, mji ukiwa nyuma yao. Aya inayofuata (10:1) itaelezea kumwagwa kwa mafuta ya upako, lakini 1 Samweli 9 inafunga kwa kutuonyesha kwamba kila kilichotokea–punda waliopotea, pendekezo la mtumishi, maelekezo ya wasichana, karamu ya heshima–kilikuwa maandalizi ya wakati wa kipekee ambapo neno la kinabii lingetamkwa na tendo la upako wa kifalme lingetendeka.
4.0 Tafakari ya Kithenolojia — Uongozi wa Mungu, Utata, na Mfalme wa Kwanza Aliyetia Mafuta
4.1 Uongozi wa Mungu Katikati ya Njia za Mizunguko ya Maisha
Ni vigumu kukosa kuona mafundisho ya uongozi wa Mungu katika sura hii. Punda wanapotea; baba anahangaika; mtumishi anamkumbuka nabii; wasichana wako kisimani kwa wakati ufaao; mwonaji “ameingia leo mjini”; sehemu ya dhabihu imehifadhiwa. Nyuma ya kila hatua, tunasikia kwa upole mstari huu: “Kesho wakati kama huu nitakuletea mtu” (9:16).
Mungu yuleyule “aliyekataliwa” kama Mfalme katika sura ya 8 hajaondoka kwenye hadithi. Bado anasikia kilio cha watu wake (9:16), bado anasukuma historia iende mbele. Tofauti sasa ni kwamba atafanya kazi kupitia mfalme ambaye naye atabaki chini ya Neno la kinabii.
4.2 Kuona, Kuonekana, na Mwonaji
Sura hii inacheza na wazo la kuangalia. Sauli ni wa kuvutia “machoni pa wanadamu”–mrefu kuliko watu wote (9:2). Samweli ndiye “mwonaji,” anayekaribiwa na watu wanapotaka “ushauri wa Mungu” (9:9). Lakini mhusika halisi wa vitenzi vya kuona ni Yahwe: “Nimewaona watu wangu; kwa sababu kilio chao kimefika kwangu” (9:16).
Huduma ya uonaji, kama ilivyoelezwa hapa kwa lugha ya zamani, ni chombo tu: Samweli anaona kwa sababu Yahwe anamwonyesha; Samweli anajua kwa sababu Yahwe anasema. Sauli, kinyume chake, yuko gizani kwa kiasi kikubwa. Sura hii inawaalika wasomaji kumthamini si yule anayeonekana wa kupendeza kwa macho, bali yule ambaye macho na masikio yake yamefunguliwa kwa Neno la Mungu.
4.3 Picha Mchanganyiko ya Sauli
1 Samweli 9 haimpaki Sauli kwa rangi ya mwovu wa kupindukia wala shujaa wa jina tu. Anaonekana mtiifu kwa baba yake, mwenye kujali hisia zake, tayari kutafuta kwa bidii. Anamsikiliza mtumishi wake na yuko tayari kutafuta ushauri wa Mungu. Anapopewa heshima, anaitikia kwa unyenyekevu wa kweli.
Lakini dalili za mapungufu pia zipo. Anazingatia kutatua mambo kwa njia za kawaida zaidi (kuliko za kutafuta uso wa Mungu) hadi asukumiwe na mtumishi. Maelezo yake mwenyewe kwamba anatoka kwenye kabila dogo na jamaa ndogo yanaonyesha unyenyekevu wa kweli, lakini pia yanaweza kuashiria hofu na kutojiamini. Sifa ambazo mwanzoni zinamfanya aonekane salama na mnyenyekevu zinaweza baadaye kuwa chemchemi ya kusitasita na woga.
Kwa kumtambulisha Sauli kwa namna hii, simulizi inaturuhusu kuguswa naye na kumhurumia, huku ikituandaa kwa mstari wa huzuni wa baadaye. Mfalme wa kwanza aliyetiwa mafuta si katuni ya uovu, bali ni mwanadamu halisi, mwenye utata wa ndani, ambaye Mungu kwa kweli alimchagua apate kumtumia.
4.4 Mfalme Kama Zawadi na Kama Swali
Sura ya 8 ilionyesha ombi la mfalme kama kitendo cha kumkataa. Sura ya 9 inamwonyesha mfalme huyo huyo kama zawadi. Yahwe anasema ame “waona” watu wake na anawapa kiongozi atakayewakoa na maadui zao (9:16). Mfalme anakuwa kwa wakati mmoja picha ya tamaa ya watu na ishara ya huruma ya Mungu.
Hali hii ya uso wa pande mbili inaonekana tena na tena katika simulizi lote la Samweli. Ufalme si mbaya tu–wala si mzuri tu. Ni zawadi nzuri inayoweza kuharibika, ni muundo muhimu unaoweza kugeuka kuwa sanamu ya kutegemea. Mungu atafanya kazi kupitia ufalme, lakini hatawahi kuacha kuwa Mfalme wa kweli.
Hadithi ya Sauli inakuwa swali linalowekwa mbele ya Israeli na mbele yetu: nini hutokea Mungu anapokubali madai yetu–hata yale yaliyochanganyika–kwa kutupa majukumu ya kweli, viongozi halisi, na miundo ya kweli? Je, tutairuhusu ibaki chini ya Neno lake, au tutaifanya kuwa tumaini letu la mwisho?
4.5 Upako Uliofichwa, Matumaini Yaliyojificha
Sura hii inaisha kabla mafuta kumwagwa, lakini kila kitu kinaelekeza huko. Ufalme utaanza si kwa tarumbeta za hadharani bali kwa tendo tulivu pembezoni mwa mji, likishuhudiwa tu na nabii na kijana mwenye kusita.
Katika simulizi pana la Biblia, mtindo huu wa mwanzo uliotulia hujirudia rudia. Mtoto Samweli alisikia sauti ya Mungu kabla ya yeyote mwingine. Kijana Daudi atatiwa mafuta katikati ya ndugu zake wa familia. Baadaye sana, katika mji mwingine mdogo, Mwana wa seremala atatangazwa mfalme akiwa amepanda punda, si farasi wa vita.
1 Samweli 9 inatufundisha polepole kuona desturi ya Mungu ya kuficha taji ndani ya mahali pasipotegemewa.
5.0 Matumizi Katika Maisha — Wakati Punda Wako Wanapopotea
5.1 Kumwamini Mungu Katika Kazi za Kila Siku
Siku nyingi za maisha yetu zinafanana zaidi na “kutafuta punda waliopotea” kuliko “ngurumo ya Mizpa.” Sura hii inatualika kuamini kwamba mara nyingi makusudi ya Mungu yanashonwa ndani ya kazi za kawaida, usumbufu, na njia za mizunguko ambazo hatuwezi hata kuziandika kama ushuhuda wa kuvutia.
Ni wapi katika maisha yako sasa hivi unajaribu tu kutatua tatizo la kawaida? Inawezekana kwamba, bila kupaka rangi ya kiroho kila jambo, Mungu anatumia hali hiyo hiyo kukusogeza karibu na mazungumzo, mahusiano, au maamuzi usiyoyaona bado?
5.2 Kusikiliza Sauti za Watumishi
Sauli angegeuka na kurudi kama si pendekezo la mtumishi wake. Ni yule aliye chini, si mwana wa nyumba, aliyemkumbuka mtu wa Mungu.
Mara nyingi wale wanaotuelekeza tena kwa sauti ya Mungu si watu wenye vyeo vikubwa: ni mtoto anayeuliza swali la kushangaza, rafiki anayependekeza tu, “Tumuombe Mungu kwanza,” au mshiriki mtulivu wa kanisa ambaye ametazama kwa makini. Uongozi wa kweli unajifunza kusikiliza sauti zinazoonekana kuwa “chini” kama vile unavyosikiliza kutoka “juu.”
5.3 Kuliluhusu Neno la Mungu Kukubatiza Jina Jipya
Sauli anajiona kama mtu mdogo kutoka jamaa ndogo ya kabila dogo. Samweli anamzungumzia kama yule ambaye “yote yaliyo ya kupendeza katika Israeli” yamehifadhiwa kwa ajili yake (9:20–21).
Mara nyingi tunaishi tukiongozwa na majina na lebo tulizopewa na historia, makosa, ukubwa wa kabila letu, au sauti zetu za ndani. Wito wa Mungu haupuuzi ukweli huu, lakini hauwekwi mfungwa wake. Sehemu ya unafunzi wa Kristo ni kuruhusu Neno la Mungu kututangazia utambulisho wa kweli–utambulisho unaokuja pamoja na wajibu, si tu maneno ya kutufariji.
5.4 Kupokea Heshima Kama Uwakili, Siyo Haki
Katika karamu, Sauli anapewa heshima bila kuwa amefanya jambo la kustahili sawa na macho ya wanadamu. Sehemu bora imehifadhiwa kwake, si kwa sababu ya wasifu wake, bali kwa sababu Yahwe amemchagua.
Katika utamaduni unaopenda kusifiwa na kutambulika, tukio hili linatukumbusha kimya kimya kwamba heshima katika ufalme wa Mungu ni uwakili, si tuzo la kujivunia. Tunapopewa nafasi, ushawishi, au kuthaminiwa, mwitikio sahihi si “unyenyekevu wa uongo” wala kiburi cha kutwaa, bali shukrani ya utulivu na utayari wa kutumikia.
6.0 Maswali ya Kutafakari
Kuuona ukawaida wa 1 Samweli 9 (punda, watumishi, milo) kama sehemu ya uongozi wa Mungu kunabadilisha vipi namna unavyoangalia “kawaida” ya maisha yako?
Wapi umewahi kuonja “sauti ya mtumishi”–mtu asiye na cheo cha juu–akiurudisha usikivu wako kwa uwepo au neno la Mungu?
Kwa namna gani unajitambua ndani ya hisia za udogo kama za Sauli? Ni kwa njia zipi Mungu anaweza kukualika katika wito mpana zaidi ya hapo, huku akikukomaza zaidi katika unyenyekevu?
Ni “wafalme” gani maishani mwako–majukumu, mifumo, au viongozi–ambao, kama Sauli katika hadithi hii, waliibuliwa na neema ya Mungu lakini sasa wako katika hatari ya kuchukua nafasi ya kumtegemea Mungu kama Mfalme wako wa kweli?
Ukitazama mwaka uliopita, unaweza kutambua tukio la “punda aliyepotea” ambalo baadaye uliligundua kuwa limeunganishwa kwa namna ya ajabu na kazi kubwa ya neema ya Mungu maishani mwako?
7.0 Sala ya Mwitikio
Mungu uonaye punda wanaotangatanga na mioyo inayopotea njia,
Wewe ndiwe Mfalme asiyeonekana, na bado unatembea kwenye vumbi la barabara zetu, unageuza kazi zetu za kawaida kuwa mistari ndani ya hadithi yako, na unatuongoza kwenye hatua ambazo hatukuziweka kwenye ratiba yetu.
Tunakiri kwamba mara nyingi tunajipima kwa ukubwa wa kabila na kimo, kwa kile wengine wanakisifu, au kwa kile tunaogopa ndani yetu kwamba hatuna.
Utufundishe kuamini uongozi wa kimya wa mkono wako.
Njia zetu zinapokosa mwelekeo, fungua macho yetu tuwaone manabii ulio waweka karibu nasi. Tunapojihisi wadogo mno, tamka juu yetu tena ahadi na mwito wako kwa maneno tunayoweza kuyabeba.
Utulinde tusije tukajitengenezea “wafalme” kutokana na zawadi zako; tusaidie tusihamishie tumaini letu katika mifumo, mikakati au viongozi kuliko tunavyoliweka ndani yako.
Unapotuketisha katika meza za heshima, tukumbushe kwamba sehemu bora haikutolewa kutuvimbisha kwa majivuno, bali kututia nguvu tumtumikie jirani.
Tuongoze, kama Sauli kwenye safari ndefu, kwenda kwenye nyakati ambako Neno lako linatupata pembezoni mwa mipango yetu, na kututia mafuta, kwa utulivu, kwa kazi uliyoituandalia.
Kwa jina la Yule aliyetembea miongoni mwetu bila kutambuliwa, na aliyebeba taji iliyofichwa kabla macho ya wanadamu kuitambua.
Amina.
8.0 Dirisha Kuelekea Sura Inayofuata
Kijana kutoka Benyamini tayari amekula sehemu ya heshima, kalala juu ya dari la nabii, na sasa anasimama pamoja na Samweli ukingoni mwa mji, akingoja kulisikia Neno la Mungu.
Katika sura inayofuata, mafuta yatamwagwa juu ya kichwa cha Sauli, ishara zitathibitisha wito wake, na Roho wa Mungu atamvamia kwa nguvu.
1 Samweli 10 — Mafuta, Ishara, na Moyo Unaovamiwa na Roho: Wakati Aliyetiwa Mafuta Anajificha Kati ya Mizigo. Tutaona kutawazwa kwa siri, tutamfuata Sauli kupitia ishara tatu za kinabii, na kuangalia namna mtu aliyechaguliwa na Mungu anavyoitikia wakati utambulisho wa hadharani unapowadia.
9.0 Bibliografia
Baldwin, Joyce G. 1 and 2 Samuel. Tyndale Old Testament Commentaries. Leicester: Inter‑Varsity, 1988.
Firth, David G. 1 & 2 Samuel: A Kingdom Comes – An Introduction and Study Guide. T&T Clark Study Guides to the Old Testament. London: T&T Clark, 2019.
McCarter, P. Kyle Jr. I Samuel: A New Translation with Introduction, Notes and Commentary. Anchor Bible 8. Garden City, NY: Doubleday, 1980.
Nichol, Francis D., ed. The Seventh‑day Adventist Bible Commentary. Vol. 2. Washington, DC: Review and Herald, 1954.
Comments